در تبديل قطرات باران از بخار به مايع دخالت داشته است و همچنين قدرتى است كه در قطره براى نازل شدن وجود دارد . به نظر برخى از صوفيان ، انسانى كه در اين دنيا به كمال نرسيده باشد ، بار ديگر در بوتهء آزمايش قرار خواهد گرفت . يعنى به عالم طبيعت و عناصر باز خواهد گشت و دوباره به گردش خواهد افتاد . اما آنكه به كمال رسيد ، به هستى مطلق خواهد پيوست و ديگر به دور نخواهد افتاد . گروهى از صوفيان به تناسخ اعتقاد پيدا كرده‌اند . به عقيدهء آنان دنياى طبيعت و عناصر يا جهنم زير كرهء قمر قرار دارد . برخى اندكى پا فراتر گذاشته و گفته‌اند كه روح معناى جسم است و بدين صورت عالم دائما آدم و آدم عالم مىگردد و اين تسلسل پيوسته است و كمال از اين تسلسل ظاهر مىشود . افرادى هستند كه معتقدند به اينكه جسد دوباره به عالم عناصر باز مىگردد و بدين‌سان وجود روح را انكار مىكنند . صوفيان محتاطى هم هستند كه اصول شرع را فرونريخته‌اند . آنان چون اهل شرع دنياى ديگر را پذيرفته‌اند و آخرت را سلطنت ذات بارى بر دنياى صفات نام نهاده‌اند ، و بدين‌سان براى دنيايى كه ازليتى قائل نبودند ، ابديتى قائل شده و از اين طريق به تناقض افتاده‌اند . هيچيك از اين اعتقادات با اسلام تطابقى ندارد . قيامتى كه در قرآن توصيف شده ، واقعه‌اى قابل اتفاق است و بهشت و دوزخ هم به صورتى مادى بيان شده است . آياتى را كه در اين‌باره در قرآن آمده است ، به‌هيچ‌وجه نمىتوان به نحو فوق تفسير و تاويل كرد : در قرآن ملائكه آفريده‌هاى ذات الهىاند ، نه قواى او . از انسانها محافظت مىكنند و پيش از خلقت حضرت آدم نيز وجود داشتند . از اناث نيستند و از امر الهى سرپيچى نمىكنند . به هر امرى كه مامور شوند ، به اذن ذات بارى ، انجامش مىدهند . امر پروردگار را به پيامبران مىرسانند . عرش الهى را حمل مىكنند . هر كدام دو ، سه ، چهار يا بيشتر بال دارند « 1 » اجنه نيز چون

--> ( 1 ) قرآن كريم : بقره ( 2 ) ، آيهء 34 - 30 و 97 : انعام ( 6 ) ، آيهء 61 رعد ( 13 ) ، آيهء 28 - 26 : روم ( 30 ) ، آيهء 11 : فاطر ( 35 ) ، آيهء 1 : مؤمن ( 40 ) ، آيهء 7 : زخرف ( 43 ) ، آيهء 19 : حاقه ( 69 ) ، آيهء 17 - 1